Het zwarte steentje

10 april 2026 | Column

Jasja Nottelman

Met veel plezier ga ik regelmatig voor in de mooie (middeleeuwse) kerkjes in het Ommeland. Op de zondagmorgen cross ik door het Groningse land, in de lente is het al helemaal een feestje.

Op Palmzondag ging ik voor in de Abdijkerk in Aduard. De zon scheen door de ramen en kleurde de kerk nog mooier dan hij al is. Zo’n 25 mensen zongen mee met de vrolijke liederen met de ernstige ondertoon. De organist speelde de sterren van de hemel.

De kerk is in het kloosterverleden van Aduard de ziekenzaal geweest voor de koormonniken. De ziekenzaal was een belangrijke ruimte in het klooster. Veel monniken kwamen er terecht. De hygiëne en voedzaam eten stond in het klooster niet hoog op het lijstje, het jaarlijkse aderlaten bracht risico’s met zich mee en door ouderdom kwamen allerlei kwalen dikwijls voor.

Ziekenzorg had een bijbelse motivatie, want het is een van de zeven werken van barmhartigheid (Matteüs 25): “Wat jullie gedaan hebben voor een van de onaanzienlijksten van mijn broeders en zusters, dat hebben jullie voor mij gedaan.” Ook was de ziekenzaal de plaats waar stervende monniken de overstap maakten naar de eeuwige heerlijkheid.

Na de viering sta ik de handen te schudden van de kerkgangers. Ook de vrouw die ik al bij binnenkomst heb gezien komt langs, ze is een van de laatsten. Ze loopt wat moeilijk en er zijn ook problemen met haar arm.

We raken in gesprek, over de fijne ruimte, over de viering, het prachtige orgelspel. Over wat er in het leven allemaal kan gebeuren. Plotseling lopen de tranen over haar wangen. Het leven valt haar soms zwaar. “Ach,” zegt ze, “ik denk dan altijd aan het zwarte steentje in de muur, aan de noordkant. Heb je dat gezien? Dat steentje past eigenlijk niet bij de rest, die zijn rood of geelrood. Zo voel ik me vaak, als dat zwarte steentje. Maar ik zit wel in die muur, ik hoor erbij, ik mag er zijn.”

Na ons gesprek loop ik nog even de kerkruimte in. Na even zoeken zie ik het zwarte steentje in de muur. Vanaf de kansel, waar ik die ochtend op heb gestaan, kun je het steentje goed zien. Het steekt inderdaad af tegen de roodgele omgeving.

De stralende zon verlicht het steentje en laat het glanzen.

Jasja Nottelman
Het zwarte steentje in de Abdijkerk. Foto: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, CC BY-SA 4.0.