In sommige christelijke kringen was (is?) nog wel eens te horen dat het niet gek is dat de kerk leegloopt. Al dat gepraat over zonde en schuld, dat is veel te zwaarmoedig en niet aansprekend. We moeten vooral een boodschap brengen van licht en vrede, liefst op een vrolijke, aanstekelijke manier, dan loopt de kerk wel weer vol! Het is niet dat het niet geprobeerd is. Het is ook niet dat er geen kern van waarheid in zit. Geloven is niet alleen ernst, maar ook vrolijkheid. Geloven is serieus EN blijmoedig.
Wouter van Wingerden, wonend in Stad, werkzaam als PKN-predikant in de WUUR-gemeenten
Het evangelie is een boodschap van licht en vrede! Tegelijk is het een boodschap voor mensen die wandelen in het duister. Wie wandelt met God is op weg naar grazige weiden en stille wateren, zo zegt Psalm 23. Die weg voert echter bij tijden door een dal van de schaduw van de dood.
Het opvallende is dat bekeerlingen, mensen die zich aangetrokken voelen door de boodschap van de kerk, die allergie voor dat zware vaak niet hebben. Zij zien er vaak een punt van herkenning in. In een gesprek met Isabella Wijnberg, bekend als ‘de non op de Zuidas’, werd de vraag gesteld welk element van het geloof in haar ervaring het meest aansluiting vond bij collega’s en kennissen op de Zuidas. Toen noemde ze de biecht. De presentator was helemaal verrast: de biecht? Dat was wel het allerlaatste waar hij aan zou denken. Dat is toch helemaal niet aansprekend. Zij vertelde dat zij haar collega’s wel begreep. Alle mensen, gelovig of niet, kennen de ervaring dat je fouten maakt. Allen kennen het schuldgevoel dat daarmee gepaard gaat en de last als het soms onmogelijk is het goed te maken. Hoe ga je daar mee om? Hoe kom je in het reine met jezelf en je omgeving? Dat zijn vragen die herkenbaar zijn voor oprechte mensen. Het raakt aan een verlangen dat in veel mensen leeft. Verlangen naar eerlijkheid, naar een zuiver leven. Het is een verlangen dat helaas botst op de realiteit. Botst op je eigen onvermogen, je eigen falen, in oude kerkelijke woorden: je botst op je eigen zondigheid.
‘Alle mensen, gelovig of niet, kennen
de ervaring dat je fouten maakt.’
Dit gesprek deed me terugdenken aan een boek van Francis Spufford, één van die bekeerlingen waar ik hierboven al over schreef. Die juist aangetrokken is tot het christelijk geloof omdat hij ervaren heeft dat het christelijk spreken over het menselijk tekort de ervaringswerkelijkheid recht doet.
MNoDtV
In zijn boek Dit is geen verdediging geeft hij daar woorden aan. Hij stelt voor om het woord ‘zonde’ te vervangen door een ander begrip. Niet omdat het een slecht woord is maar omdat het in onze cultuur de lading al lang niet meer dekt. In kerkelijk verband is het te groot, te abstract en te algemeen gemaakt, waardoor de werkelijkheid achter het woord niet meer zichtbaar is. In de mainstream cultuur is het te klein en onschuldig geworden. Zondigen wordt daarin verbonden met een ijsje te eten terwijl je wil afvallen of als synoniem voor iets ondeugends doen. Francis Spufford munt daarom de term: de ‘menselijke-neiging-om-dingen-te-verkloten’ afgekort als MNoDtV. Ik vind dat sterk gevonden. Het zijn misschien geen woorden die we gewend zijn in de kerk te horen, maar het dekt de lading en zet aan het denken. Wie eerlijk is herkent het, wij mensen hebben die neiging. Bewust of onbewust maken we meer stuk dan ons lief is.
Goed nieuws
Het evangelie is goed nieuws, niet omdat het ons over de bol aait en zegt dat we zulke geweldige mensen zijn. Maar omdat God weet heeft van de MNoDtV en desondanks ons aanvaardt en liefheeft. Hij kwam in Jezus in deze wereld om ons een weg te wijzen om met die MNoDtV te leven en om te gaan. Om daar tegenwicht aan te bieden, ons niet door die neiging te laten leiden en wanneer die wel de kop opsteekt, weer opnieuw te kunnen beginnen. Is dat zwaar en niet aansprekend? Integendeel! Het is uitdagend en bemoedigend, eerlijk en bevrijdend.
Mensen als Isabella Wijnberg, Francis Spufford en anderen die van buiten de kerk binnen komen laten het ons (opnieuw) zien. Ik ben er dankbaar voor.

