Bijbelse beelden in Easterein, deel 2

t Bouwen van de tooren van Babel: Genesis 11

8 mei 2026 | Algemeen, Kerk en kunst

Een beeld van de schepping van Eva uit een rib, de torenbouw van Babel, de geboorte in de stal van Bethlehem, maar ook van de moord op Amasa en nog veertien andere bijbelse verhalen zijn al haast vijfhonderd jaar lang te zien in een Friese dorpskerk. Deze bijzondere afbeeldingen werden rond 1550 gemaakt en ze zijn nog altijd aanwezig. En misschien is dat even bijzonder. De komende tijd zijn al die achttien beelden ook in Kerk in Stad te zien, en dat is eveneens bijzonder. Dit is deel 2, een beeld rond Genesis 11:1-9.

Tonko Ufkes

Op de vorige afbeelding op het doksaal van Easterein konden we de wonderbaarlijke schepping van de eerste vrouw zien: een afbeelding van de eerste mens, van de tweede mens en daarbij God zelf. Alle drie op één plaatje, als een goed begin van het verhaal van de aarde en vooral van het verhaal van de mensen en God. Maar na dit prachtige begin gaan de bijbelverhalen vaak heel anders verder en dat wordt geregeld afgebeeld op het doksaal.

In het Bijbelboek Genesis kunnen we lezen over ‘de zondeval’, over Noach en de zondvloed en over de torenbouw van Babel. En we kunnen die torenbouw ook zien in Easterein. Kijk maar.

De toren staat centraal op deze plaat, met links en rechts daarvan mensen, mensen die naar de zijkanten wegvluchten. De toren van Babel staat op instorten, of – misschien beter – begint al in te storten, want grote brokstukken raken los en vallen naar beneden. Aan de linkerkant van het beeld (en van de foto) gaat een groepje mensen er snel vandoor. Vooraan rijdt een man op een paard die waarschijnlijk een belangrijke militair verbeeldt.

Rechts van de toren zien we een zichtbaar geschrokken man, hij lijkt nog belangrijker dan de ruiter links, want hij heeft een kroon op het hoofd en een scepter in de hand. Ook al vanwege zijn opvallende kleding gaat het hier wellicht om de koning van Babel. Vlak voor hem loopt een vrouw – misschien zijn vrouw – terwijl helemaal rechts zelfs iemand ondersteboven half uit beeld valt.

 

Na Babel

Na het scheppingsverhaal en na het eerste beeld op het doksaal lijkt het paradijs met de torenbouw van Babel voorgoed verdwenen. Volgens het verhaal besloten de mensen om de stad Babel te bouwen “met een toren die tot in de hemel reikt. Dat zal ons beroemd maken”. Net als in de vertelling van de zondeval “daalde de HEER af om te kijken” en Hij is slecht te spreken over de mensen en het doel van hun bouwwerken: “wat ze nu doen, is nog maar het begin. Alles wat ze verder nog van plan zijn, ligt nu binnen hun bereik.”

Babel met z’n toren lijkt het centrum van de aarde te gaan worden en de inwoners lijken met hun toren die tot in de hemel reikt als God te willen worden. Wie weet om de plaats van God in te nemen, om te heersen over de aarde, om te bepalen hoe het eigen leven verloopt en het leven van vele anderen.

De toren die bedoeld was als een teken van mensenmacht, de macht van militairen en koningen, begint in te storten en links en rechts vluchten de inwoners van Babel, de militairen en de koningen voorop.

 

Lees hier de introductie op deze serie en lees hier deel 1.

Tonko Ufkes
De torenbouw van Babel. Foto: Jan Bos.